Wat is een VPN-concentrator? (En hoe werkt het?)

Als je je de laatste tijd hebt verdiept in VPN’s, ben je waarschijnlijk ingewikkelde termen tegengekomen, zoals VPN-passthrough of VPN-concentrator. Dat klinkt misschien als iets waar alleen een netwerkbeheerder wijs uit wordt, maar in werkelijkheid is het veel minder ingewikkeld én veel gebruikelijker dan je denkt. Een VPN-concentrator is simpelweg een apparaat of softwareoplossing waarmee honderden gebruikers veilig en op afstand verbinding kunnen maken met hetzelfde privénetwerk. In een tijd waarin cyberaanvallen en datalekken aan de orde van de dag zijn, is dat een belangrijk onderdeel van de beveiligingsinfrastructuur van bedrijven, organisaties en andere instellingen.

Wat is een VPN-concentrator?

In tegenstelling tot een gewone VPN-oplossing, waarbij elk apparaat zijn eigen VPN-verbinding beheert, worden alle verbindingen centraal afgehandeld door de concentrator. Daar komt ook de naam concentrator vandaan.

Het belangrijkste verschil is echter dat een VPN-concentrator honderden of zelfs duizenden gelijktijdige verbindingen kan verwerken. Een reguliere Virtual Private Network-app is meestal beperkt tot een klein aantal apparaten binnen één huishouden of klein netwerk.

Hoe werkt een VPN-concentrator?

Nu je weet wat een VPN-concentrator is, bekijken we hoe deze precies werkt. Een VPN-concentrator doorloopt verschillende stappen om een veilige verbinding tot stand te brengen tussen het apparaat van de gebruiker en een privénetwerk.

1. De gebruiker start een VPN-verbinding

Het proces begint wanneer een gebruiker een VPN-client opent en via internet verbinding probeert te maken met het privénetwerk van de organisatie.

2. De VPN-concentrator controleert de identiteit van de gebruiker

Voordat toegang wordt verleend, controleert de VPN-concentrator of de gebruiker daadwerkelijk bevoegd is. Dit gebeurt bijvoorbeeld met een gebruikersnaam en wachtwoord, multifactorauthenticatie (MFA), certificaten of andere verificatiemethoden.

3. Er wordt een versleutelde VPN-tunnel opgezet

Zodra de gebruiker is geverifieerd, maakt de VPN-concentrator een beveiligde, versleutelde VPN-tunnel aan tussen het apparaat van de gebruiker en het privénetwerk. Dit werkt op dezelfde manier als bij een gewone VPN-app.

4. De concentrator stuurt het netwerkverkeer door

Wanneer de gebruiker toegang krijgt tot bedrijfsbronnen, leidt de VPN-concentrator het versleutelde verkeer naar de juiste servers, applicaties of interne systemen. Tegelijkertijd worden de beveiligingsregels van de organisatie toegepast.

5. De verbinding wordt voortdurend beheerd

Gedurende de volledige VPN-sessie bewaakt de VPN-concentrator de verbinding, controleert hij de activiteit en houdt hij de versleutelde tunnel actief om veilige communicatie te garanderen.

6. De sessie wordt afgesloten

Wanneer de gebruiker de verbinding verbreekt of de sessie verloopt, sluit de VPN-concentrator de versleutelde tunnel veilig af. Daarna is opnieuw inloggen vereist om weer toegang te krijgen.

Wie gebruikt een VPN-concentrator?

Een VPN-concentrator is geavanceerde technologie en wordt daarom vooral gebruikt door grote organisaties die veel medewerkers veilig toegang willen geven tot hun interne systemen.

Je komt VPN-concentrators vooral tegen bij:

Grote bedrijven

Grote ondernemingen hebben vaak honderden of duizenden medewerkers die dagelijks verbinding maken met interne systemen. Een VPN-concentrator maakt het mogelijk al deze verbindingen centraal te beheren, terwijl de beveiliging overal gelijk blijft.

Overheidsinstellingen

Overheidsorganisaties gebruiken VPN-concentrators om toegang tot vertrouwelijke systemen en gevoelige gegevens veilig af te schermen.

Onderwijsinstellingen

Universiteiten en hogescholen gebruiken VPN-concentrators zodat studenten, onderzoekers en medewerkers veilig toegang hebben tot campusnetwerken, digitale bibliotheken, onderzoeksdatabases en andere interne systemen, waar zij zich ook bevinden.

Zorginstellingen

Ziekenhuizen en andere zorgorganisaties maken gebruik van VPN-concentrators zodat zorgverleners veilig patiëntgegevens en andere kritieke systemen kunnen raadplegen, terwijl wordt voldaan aan strenge privacy- en beveiligingseisen.

Financiële instellingen

Banken en andere financiële organisaties gebruiken VPN-concentrators om medewerkers veilige toegang te geven tot interne applicaties en gevoelige financiële gegevens, terwijl het risico op ongeautoriseerde toegang zo klein mogelijk blijft.

Organisaties met hybride of externe medewerkers

Nu thuiswerken en hybride werken steeds gebruikelijker zijn geworden, zetten veel organisaties VPN-concentrators in zodat medewerkers veilig verbinding kunnen maken met bedrijfsnetwerken, of ze nu thuiswerken, onderweg zijn of vanaf een ander kantoor werken.

Het verschil tussen een VPN-concentrator en andere VPN-technologie

VPN-concentrator vs. VPN-server

Een VPN-concentrator en een VPN-server lijken sterk op elkaar. Ze maken allebei een veilige VPN-verbinding mogelijk. Het verschil zit vooral in de schaal en het gebruik.

Een VPN-server is elk apparaat of softwareprogramma dat VPN-verbindingen accepteert. Dat kan zo eenvoudig zijn als een VPN-server op een thuiscomputer, NAS of router op een klein kantoor. Zo kunnen een beperkt aantal gebruikers veilig verbinding maken met een privénetwerk.

Een VPN-concentrator is een gespecialiseerde VPN-server die speciaal is ontworpen om grote aantallen gelijktijdige VPN-verbindingen te verwerken. Daarnaast kan hij gebruikers verifiëren, beveiligingsbeleid afdwingen en duizenden gelijktijdige gebruikers ondersteunen.

Met andere woorden: elke VPN-concentrator is een VPN-server, maar niet elke VPN-server is een VPN-concentrator.

Hieronder zie je de belangrijkste verschillen:

VPN-concentrator vs. VPN-gateway

Deze twee termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is wel degelijk een verschil.

Een VPN-gateway is een apparaat of dienst dat fungeert als toegangspunt voor VPN-verkeer. De belangrijkste taak is het opzetten van beveiligde VPN-tunnels tussen netwerken of tussen externe gebruikers en een privénetwerk. Veel firewalls, routers en cloudnetwerkdiensten beschikken over VPN-gatewayfunctionaliteit.

Een VPN-concentrator is daarentegen specifiek ontworpen om grote aantallen VPN-verbindingen te beheren en te optimaliseren. Naast het functioneren als VPN-gateway verzorgt hij ook gebruikersauthenticatie, encryptie, sessiebeheer en het toepassen van beveiligingsbeleid.

In de praktijk vervullen veel zakelijke netwerkoplossingen beide functies.

VPN-concentrator vs. VPN-router

Een VPN-router en een VPN-concentrator lijken misschien op elkaar, maar zijn ontworpen voor heel verschillende situaties.

Een VPN-router zet één VPN-verbinding op voor een volledig lokaal netwerk. Zodra hij is ingesteld, loopt al het internetverkeer van aangesloten apparaten automatisch via de VPN, zonder dat elk apparaat een aparte VPN-app nodig heeft.

Een VPN-concentrator doet juist het tegenovergestelde. Die ontvangt en beheert VPN-verbindingen van grote aantallen externe gebruikers en geeft hen veilig toegang tot het privénetwerk van een organisatie.

VPN-concentrator vs. firewall

Een firewall en een VPN-concentrator zijn allebei bedoeld om een netwerk beter te beveiligen, maar ze lossen verschillende problemen op.

Een firewall beschermt een netwerk door inkomend en uitgaand verkeer te controleren en te filteren. Op basis van vooraf ingestelde beveiligingsregels bepaalt hij welke verbindingen worden toegestaan en welke worden geblokkeerd.

Een VPN-concentrator is juist specifiek ontworpen om VPN-verbindingen op te zetten, te beheren en te beveiligen.

Tegenwoordig beschikken veel next-generation firewalls overigens ook over functies van een VPN-concentrator.

Welke soorten VPN-concentrators zijn er?

Er bestaan verschillende soorten VPN-concentrators, elk ontworpen voor een specifieke infrastructuur, omgeving of schaal.

Hardware-VPN-concentrators

Dit zijn speciale fysieke apparaten die zijn ontworpen om grote aantallen VPN-verbindingen te verwerken. Ze worden vooral gebruikt door middelgrote en grote organisaties die hoge prestaties en maximale betrouwbaarheid nodig hebben.

Virtuele VPN-concentrators

Dit zijn softwarematige VPN-concentrators die als virtuele machine draaien binnen een eigen datacenter. Ze bieden dezelfde kernfunctionaliteit als hardwareoplossingen, maar zijn flexibeler en eenvoudiger uit te rollen.

Cloud-VPN-concentrators

Cloud-VPN-concentrators draaien volledig in de cloud en bieden veilige externe toegang zonder dat er speciale hardware op locatie nodig is. Ze zijn vooral populair bij organisaties die gebruikmaken van cloud- of hybride IT-omgevingen.

De voor- en nadelen van een VPN-concentrator

Heb je een VPN-concentrator nodig?

• Honderden of duizenden externe medewerkers heeft.
• VPN-toegang centraal wil beheren.
• Sterke authenticatie en uitgebreide toegangscontrole nodig heeft.
• Meerdere kantoren of externe medewerkers veilig met één privénetwerk wil verbinden.