Een golf van cyberaanvallen op koelsystemen van supermarkten heeft meer dan 100 winkels in Europa getroffen. Door de aanvallen liepen de temperaturen in koelkasten en vriezers gevaarlijk hoog op, bedierf voedsel en moesten supermarkten de verkoop van getroffen producten tijdelijk stopzetten.
De nieuwste incidenten vonden plaats op maandag 2 november en troffen grote winkelketens in België, Luxemburg, Zweden en Ierland. Ook in Estland werden vergelijkbare problemen gemeld.
De incidenten volgen op een grote cyberaanval in Frankrijk in oktober. Hackers zouden daar de koelsystemen van 500 tot 700 supermarkten hebben gemanipuleerd, waardoor de temperaturen opliepen tot wel 50 °C. Bij sommige winkels ontstond brand en gingen grote hoeveelheden voedsel verloren.
Cyberbeveiligingsexperts waarschuwen dat deze aanvallen een groeiende kwetsbaarheid in alledaagse infrastructuur blootleggen. Kunstmatige intelligentie (AI) kan het probleem aanzienlijk verergeren, doordat hackers hiermee sneller beveiligingslekken kunnen ontdekken en op veel grotere schaal aanvallen kunnen uitvoeren.
Volledige lijst van getroffen winkelketens
1. Ahold Delhaize (België en Luxemburg)
Het Nederlandse supermarktconcern Ahold Delhaize meldde een IT-incident in de nachtelijke uren, waarbij de koelsystemen van tientallen Delhaize-supermarkten in België en Luxemburg werden getroffen.
Het bedrijf ontdekte onverwachte temperatuurstijgingen en startte een onderzoek. Ahold Delhaize had in oktober ook al melding gemaakt van een afzonderlijk cyberincident bij de Nederlandse politie.
2. Carrefour (België)
De Franse supermarktgigant Carrefour bevestigde dat ongeveer 15 van zijn 700 Belgische winkels problemen hadden met hun koelsystemen. Het bedrijf heeft nog niet vastgesteld of de storingen door een cyberaanval zijn veroorzaakt.
3. Colruyt Group / Spar (België)
Colruyt Group bevestigde dat de koelsystemen van vijf Spar-supermarkten binnen zijn Belgische franchisenetwerk waren aangevallen.
4. Coop (Zweden)
De Zweedse supermarktketen Coop bevestigde dat zeven van zijn ongeveer 800 winkels waren getroffen door een cyberaanval waarbij koelapparatuur zonder toestemming werd gemanipuleerd.
Sommige koelsystemen vielen volledig uit, terwijl andere nog maar beperkt functioneerden.
5. IKEA (België)
Meubelketen IKEA bevestigde dat zijn vestiging in het Belgische Bergen (Mons) was getroffen door een cyberaanval op de besturingssystemen van de koelapparatuur.
6. De Laet & Van Haver (België)
De Belgische slagerijketen De Laet & Van Haver meldde dat de temperatuur van de koelsystemen in de vestiging in Hove, nabij Antwerpen, was opgelopen tot ongeveer 18 °C.
Volgens oprichter Luc De Laet bedierf hierdoor voor ongeveer € 15.000 aan vleesproducten.
7. ICA (Zweden)
De Zweedse supermarktketen ICA meldde dat een incident tijdens de nacht de koel- en vriesinstallaties van een beperkt aantal winkels had verstoord.
Het bedrijf heeft niet bekendgemaakt hoeveel vestigingen precies zijn getroffen.
8. Musgrave / SuperValu (Ierland)
De Ierse levensmiddelengroothandel Musgrave bevestigde dat een cyberaanval de koelsystemen van 13 SuperValu-supermarkten had getroffen.
Uit voorzorg moesten de winkels bepaalde gekoelde en diepgevroren producten tijdelijk uit de verkoop halen.
Waarom richten hackers zich op koelsystemen van supermarkten?
Moderne koelsystemen in supermarkten zijn steeds vaker verbonden met internet. Hierdoor kunnen bedrijven temperaturen controleren, instellingen aanpassen en apparatuur op afstand beheren.
Deze verbindingen brengen echter ook beveiligingsrisico’s met zich mee. Als aanvallers toegang krijgen tot de besturingssystemen, kunnen ze mogelijk temperaturen aanpassen, koelapparatuur uitschakelen of de normale werking verstoren.
Volgens cyberbeveiligingsexperts die door Euronews zijn geïnterviewd, zijn koelsystemen van supermarkten aantrekkelijke doelwitten omdat veel systemen gebruikmaken van verouderde software, slecht beveiligde verbindingen voor toegang op afstand en apparatuur waarvoor geen beveiligingsupdates meer verschijnen.
AI kan toekomstige cyberaanvallen sneller en grootschaliger maken
Cyberbeveiligingsexperts maken zich vooral zorgen over de manier waarop kunstmatige intelligentie aanvallen op kwetsbare infrastructuur kan versnellen.
AI-tools kunnen helpen bij het opsporen van beveiligingslekken, het analyseren van blootgestelde systemen en het automatiseren van onderdelen van een cyberaanval. Hierdoor kunnen aanvallers kwetsbare apparatuur veel sneller ontdekken en grote aantallen apparaten tegelijk aanvallen.
De grootste zorg is dat AI cyberaanvallen waarvoor voorheen veel technische kennis nodig was, ook toegankelijk kan maken voor minder ervaren cybercriminelen. Hierdoor ontstaat een groeiende ongelijkheid tussen aanvallers, die hun activiteiten steeds verder kunnen automatiseren, en beveiligingsteams, die grote aantallen verouderde apparaten afzonderlijk moeten beschermen.
Er is momenteel geen bewijs dat AI is gebruikt bij de recente aanvallen op supermarkten. Experts verwachten echter dat dezelfde kwetsbaarheden steeds eenvoudiger kunnen worden misbruikt naarmate AI-ondersteunde hacktechnieken zich verder ontwikkelen.
Wie zit er achter de cyberaanvallen?
De autoriteiten hebben de daders nog niet geïdentificeerd. Ook is niet vastgesteld of de incidenten in de verschillende Europese landen met elkaar verband houden.
Franse onderzoekers vermoeden naar verluidt dat internationale partijen betrokken waren bij de aanvallen in oktober. Er is echter nog geen persoon of groep officieel verantwoordelijk gesteld.
Marta Rybczynska, oprichter van cyberbeveiligingsbedrijf Ygreky, suggereert dat de herhaalde incidenten kunnen wijzen op een door een staat gesteunde hackersgroep. Vooral omdat de aanvallers er geen duidelijk financieel voordeel uit lijken te halen.
Ze erkent echter dat de nieuwste incidenten ook het werk kunnen zijn van personen die technieken van eerdere aanvallen kopiëren.
Voorlopig blijven de identiteit en motieven van de aanvallers onbekend. Ook is er geen bevestigd bewijs dat het om een gecoördineerde campagne gaat.
