Kunnen hackers mijn koelkast hacken?

Cyberaanvallen, ransomware en datalekken zijn inmiddels aan de orde van de dag. We zijn er bijna aan gewend geraakt. Maar onlangs hebben hackers een nieuwe en onverwachte manier gevonden om ons dagelijks leven te verstoren. Verschillende supermarktketens in Europa zijn getroffen door een reeks cyberaanvallen op koelsystemen. Hackers wisten deze systemen op afstand binnen te dringen, verhoogden de temperaturen, veroorzaakten branden en lieten grote hoeveelheden voedsel bederven. De totale schade liep uiteindelijk op tot miljoenen euro’s.

Deze onverwachte golf van cyberaanvallen laat zien dat de gevolgen veel verder kunnen gaan dan alleen gestolen gegevens. Hackers kunnen ook in de echte wereld schade aanrichten. Dat roept de vraag op: wat kunnen hackers eigenlijk nog meer hacken? En kan hetzelfde gebeuren met de koelkast in jouw keuken? We besloten het eens grondig uit te zoeken.

Kan iemand echt een koelkast hacken?

In theorie wel. Maar je hoeft niet meteen al het ijs uit je vriezer op te eten. Dit soort aanvallen is alleen mogelijk als hackers toegang kunnen krijgen tot de elektronische besturingssystemen van de koelkast. En niet iedere koelkast biedt die mogelijkheid.

Traditionele koelkasten die niet met internet zijn verbonden, zijn doorgaans niet kwetsbaar voor dit soort aanvallen op afstand. Een aanvaller zou fysieke toegang nodig hebben of op een andere, ongebruikelijke manier de elektronica moeten manipuleren.

Bij slimme koelkasten ligt dat anders.

Veel moderne huishoudelijke apparaten zijn verbonden met het wifi-netwerk thuis, smartphone-apps of clouddiensten van de fabrikant. Dankzij deze verbindingen kun je op afstand de temperatuur controleren, meldingen ontvangen, instellingen aanpassen en soms zelfs zien wat er in je koelkast ligt.

Helaas brengt dat gemak ook nieuwe beveiligingsrisico’s met zich mee. Als hackers een kwetsbaarheid ontdekken in het apparaat, de software, de online diensten van de fabrikant of het account waarmee je de koelkast bedient, kunnen ze mogelijk ongeautoriseerde toegang krijgen.

Dat is niet alleen theorie. Al in 2015 toonden beveiligingsonderzoekers kwetsbaarheden aan in een slimme koelkast van Samsung, waarmee aanvallers bepaalde communicatie konden onderscheppen. En in 2024 werd bekend dat Chinese hackers duizenden slimme apparaten in Nederland waren binnengedrongen.

Maar het hacken van een slimme koelkast betekent niet automatisch dat een aanvaller ook de temperatuur kan aanpassen. Welke schade hackers kunnen aanrichten, hangt af van het ontwerp van het apparaat, de beschikbare toegangsrechten en de kwetsbaarheid die wordt misbruikt.

Welke andere huishoudelijke apparaten kunnen hackers overnemen?

Je koelkast is zeker niet het enige huishoudelijke apparaat dat een risico voor je cyberveiligheid kan vormen.

Nu steeds meer alledaagse apparaten met internet zijn verbonden, staan er ook steeds meer apparaten in huis die mogelijk op afstand toegankelijk zijn. Dat roept nogal wat verontrustende vragen op. Kunnen hackers zomaar overal bij? En welke schade kunnen ze in je eigen huis aanrichten?

Enkele voorbeelden van apparaten die gehackt kunnen worden:

• Beveiligingscamera’s en videodeurbellen: Hackers kunnen mogelijk toegang krijgen tot livebeelden, opnames of geluid van de microfoon.
• Slimme sloten en alarmsystemen: Ongeautoriseerde toegang kan aanvallers in staat stellen beveiligingsinstellingen te wijzigen of in sommige gevallen de toegangscontrole te verstoren.
• Thermostaten en verwarmingssystemen: Via gehackte apparaten kunnen aanvallers mogelijk temperaturen aanpassen of de verwarming verstoren.
• Smart-tv’s en slimme speakers: Beveiligingslekken kunnen accountgegevens blootstellen, ongewenste bediening van apparaten mogelijk maken of, afhankelijk van het product, privacyrisico’s veroorzaken.
• Wasmachines, ovens en andere slimme huishoudelijke apparaten: Hackers kunnen mogelijk functies verstoren die op afstand bediend kunnen worden. Ingebouwde veiligheidsvoorzieningen kunnen de mogelijkheden van aanvallers wel beperken.
• Wifi-routers: Een gehackte router kan aanvallers toegang geven tot je thuisnetwerk, waardoor mogelijk ook andere verbonden apparaten gevaar lopen.
• Auto’s: Auto’s worden steeds technologisch geavanceerder, zijn vaker verbonden met internet en verzamelen steeds meer persoonlijke informatie. Daardoor worden ook auto’s een aantrekkelijk doelwit, al zijn ze doorgaans veel beter beveiligd dan slimme apparaten in huis.

Vooral routers zijn belangrijk, omdat ze de verbinding vormen tussen je huishoudelijke apparaten en internet. Een slecht beveiligde router kan risico’s veroorzaken, zelfs wanneer de afzonderlijke apparaten die ermee verbonden zijn relatief goed beveiligd zijn.

Waarom zouden hackers mijn koelkast willen overnemen?

Voor de meeste cybercriminelen is de inhoud van je koelkast waarschijnlijk niet bijzonder interessant. Het gaat ze vaak vooral om de verbinding van het apparaat met een groter netwerk.

Hackers kunnen bijvoorbeeld een slecht beveiligd slim apparaat binnendringen en dit als uitgangspunt gebruiken om andere kwetsbare apparaten op het netwerk te zoeken.

Ook kunnen ze gehackte apparaten toevoegen aan een botnet. Dit is een netwerk van geïnfecteerde apparaten dat wordt gebruikt om kwaadaardig internetverkeer te genereren of grootschalige DDoS-aanvallen uit te voeren.

In andere gevallen willen hackers informatie stelen, diensten verstoren of simpelweg laten zien dat ze verbonden apparatuur kunnen overnemen.

De recente aanvallen op supermarkten laten nog een andere mogelijkheid zien: het aanvallen van fysieke infrastructuur om financiële schade en operationele verstoringen te veroorzaken.

De motieven achter de recente cyberaanvallen op Europese koelsystemen zijn echter nog onbekend. Ook hebben de autoriteiten nog niet vastgesteld wie verantwoordelijk is.

Kunnen hackers ook mijn auto overnemen?

Dat is mogelijk. Onderzoekers hebben al aangetoond dat bepaalde auto’s met internetverbinding op afstand gehackt kunnen worden.

In 2015 wisten beveiligingsonderzoekers op afstand in te grijpen in de systemen van een rijdende Jeep Cherokee. Ze maakten daarbij gebruik van kwetsbaarheden in het entertainment- en connectiviteitssysteem van de auto. De ontdekking leidde tot een terugroepactie voor ongeveer 1,4 miljoen voertuigen.

Meer recent ontdekten onderzoekers kwetsbaarheden in bepaalde Kia-modellen. Daarmee hadden aanvallers mogelijk auto’s kunnen volgen, ontgrendelen en op afstand starten met behulp van gegevens die aan het kenteken waren gekoppeld. Kia heeft de gemelde beveiligingslekken vervolgens verholpen. De onderzoekers vonden geen bewijs dat aanvallers de kwetsbaarheden daadwerkelijk hadden misbruikt.

Deze voorbeelden laten zien dat systemen met internetverbinding onverwachte beveiligingsrisico’s kunnen veroorzaken. De AIVD heeft zelfs officieel gewaarschuwd dat je auto je mogelijk bespioneert en grote hoeveelheden onnodige informatie verzamelt.

Toch beschikken moderne auto’s doorgaans over veiligheidsmechanismen die belangrijke rijfuncties gescheiden houden van minder gevoelige systemen. Een beveiligingslek in het infotainmentsysteem betekent dus niet automatisch dat hackers ook de besturing of remmen kunnen overnemen.

Maakt AI het makkelijker om slimme apparaten te hacken?

Kunstmatige intelligentie (AI) kan cyberaanvallen op verbonden apparaten sneller en grootschaliger maken. AI-tools kunnen helpen bij het ontdekken van kwetsbare software, het analyseren van beveiligingslekken en het automatiseren van onderdelen van een aanval.

Dat is vooral belangrijk omdat veel slimme apparaten gebruikmaken van verouderde software, zwakke beveiligingsinstellingen of onderdelen waarvoor geen updates meer beschikbaar zijn.

Naarmate AI-tools beter worden, kunnen aanvallers dergelijke kwetsbaarheden met minder handmatig werk ontdekken en misbruiken. Bovendien worden AI-tools steeds toegankelijker en goedkoper. Hierdoor kunnen ook mensen zonder uitgebreide technische kennis of grote financiële middelen geavanceerde cyberaanvallen uitvoeren.

Dit risico is vooral zorgwekkend voor bedrijven die honderden of duizenden apparaten op afstand beheren, zoals de koelsystemen van supermarkten. Er is momenteel echter geen bevestigd bewijs dat AI betrokken was bij de recente cyberaanvallen op Europese supermarkten. De autoriteiten onderzoeken deze mogelijkheid wel.

Hoe bescherm ik mijn slimme huis tegen hackers?

Gelukkig heb je geen uitgebreide technische kennis nodig om je slimme huishoudelijke apparaten beter te beveiligen. Met een paar eenvoudige voorzorgsmaatregelen kun je het risico aanzienlijk verkleinen:

1. Houd je apparaten up-to-date. Installeer firmware- en software-updates voor je router, slimme huishoudelijke apparaten en andere verbonden systemen.
2. Gebruik sterke, unieke wachtwoorden. Vervang standaardwachtwoorden en gebruik niet hetzelfde wachtwoord voor verschillende apparaten en accounts.
3. Schakel tweefactorauthenticatie in. Als deze functie beschikbaar is, voeg je hiermee een extra beveiligingslaag toe aan accounts waarmee je slimme apparaten bedient.
4. Beveilig je wifi-netwerk. Vervang je router indien nodig door een moderner model en gebruik moderne versleuteling, zoals WPA2-AES of WPA3. Schakel ook onnodige functies voor beheer op afstand uit.
5. Scheid slimme apparaten van je hoofdnetwerk. Een goed ingesteld gastnetwerk of apart IoT-netwerk kan helpen voorkomen dat een gehackt huishoudelijk apparaat toegang krijgt tot je computers en andere gevoelige apparaten.
6. Vervang apparaten die niet meer worden ondersteund. Producten waarvoor geen beveiligingsupdates meer verschijnen, kunnen na verloop van tijd steeds kwetsbaarder worden.
7. Schakel onnodige internetverbindingen uit. Gebruik je de slimme functies van je koelkast nooit? Vraag je dan af of het apparaat eigenlijk wel met internet verbonden moet blijven.

Moet ik me zorgen maken dat mijn koelkast wordt gehackt?

Voor de meeste huishoudens is het op afstand hacken van een koelkast een mogelijk, maar relatief onwaarschijnlijk risico. Er is geen bewijs dat cyberaanvallen op gewone huishoudelijke koelkasten op grote schaal plaatsvinden.

De recente incidenten bij supermarkten hadden betrekking op commerciële koelsystemen. Deze kunnen aanzienlijk verschillen van huishoudelijke apparaten wat betreft hun internetverbindingen, beheer en beveiliging.

Toch geldt voor beide dezelfde belangrijke les.

Elk apparaat dat met internet is verbonden, vormt een mogelijk extra toegangspunt voor hackers. Of het nu gaat om een smartphone, beveiligingscamera of koelkast.

En hoewel een slimme koelkast handige functies kan bieden, is het de moeite waard om je af te vragen of je huishoudelijke apparaten echt met internet verbonden moeten zijn.

Soms is een koelkast die gewoon je eten koud houdt immers meer dan genoeg.