Wat zijn infostealers? En hoe bescherm je jezelf ertegen?

Cybercriminaliteit evolueert razendsnel. We verwachten allemaal dat onze persoonlijke gegevens alleen bij een groot en dramatisch datalek op straat belanden, maar dat hoeft allang niet meer zo te zijn. Tegenwoordig is het genoeg om ongemerkt een nepbestand te downloaden, op een advertentie te klikken of een geïnfecteerde app te installeren om plotseling je wachtwoorden, cookies, cryptowallets, e-mails en andere persoonlijke gegevens kwijt te raken. En dat allemaal door een groeiende dreiging: infostealers.

Waarom zijn infostealers tegenwoordig zo’n grote dreiging?

Er bestaan ontzettend veel soorten malware op internet. Waarom worden infostealers dan gezien als een van de grootste opkomende online bedreigingen?

Daar zijn meerdere redenen voor.

Om te beginnen geven infostealers cybercriminelen toegang tot misschien wel het meest waardevolle onderdeel van je digitale leven: je accounts.

In tegenstelling tot andere soorten malware, die direct schade proberen aan te richten, werken infostealers stilletjes op de achtergrond. Ze verzamelen gevoelige informatie en sturen die door naar cybercriminelen. Vaak gebruiken aanvallers die gestolen data niet eens zelf. Door de enorme waarde van persoonsgegevens en de populariteit van cybercrime-marktplaatsen kunnen deze gegevens eenvoudig worden verkocht, gedeeld of gebruikt voor:

• Fraude en scams
• Identiteitsdiefstal
• Ransomware-aanvallen
• Phishing– en spearphishingcampagnes
• Accountovernames

Maar dat is nog niet alles. Infostealers zijn ook extreem toegankelijk voor criminelen. Je hebt er geen specialistische kennis of ingewikkelde infrastructuur voor nodig. Vaak worden ze als kant-en-klare tools verkocht op darkwebforums. En doordat steeds meer persoonlijke informatie online wordt opgeslagen, terwijl goede beveiliging nog lang niet overal standaard is, hebben cybercriminelen meer doelwitten dan ooit.

Daarnaast kunnen infostealers soms zelfs effectiever zijn dan geavanceerdere vormen van malware. Door bijvoorbeeld sessiecookies te stelen, kunnen aanvallers wachtwoorden én zelfs tweefactorauthenticatie omzeilen.

Hoe infecteren infostealers apparaten?

Infostealers infecteren apparaten meestal door gebruikers te misleiden om schadelijke bestanden te downloaden of geïnfecteerde content te openen. In plaats van gebruik te maken van extreem geavanceerde kwetsbaarheden, vertrouwen de meeste infostealer-aanvallen vooral op social engineering, nepsoftware en onveilige downloads.

Dit zijn enkele van de meest voorkomende besmettingsmethoden:

Nepsoftware en downloads

• Populaire software
• Game cheats en mods
• Gekraakte of illegale software
• Nepupdates
• “Gratis” premium tools

Phishingaanvallen

• Kwaadaardige bijlagen
• Nepfacturen
• Meldingen over pakketbezorging
• Verzoeken om wachtwoorden te resetten
• Links naar geïnfecteerde websites

Kwaadaardige advertenties en geïnfecteerde websites

• Nep-downloadknoppen
• Malvertising
• Geïnfecteerde websites die automatisch downloads starten

Gecompromitteerde browserextensies en apps

Neppe of gehackte browserextensies kunnen allerlei gegevens stelen, waaronder opgeslagen wachtwoorden, cookies, browsegegevens en zelfs informatie van cryptowallets.

Social media-scams

De laatste tijd worden infostealers steeds vaker verspreid via social media. Denk aan Discord-servers, Telegram-groepen, privéberichten op sociale media en andere online kanalen.

De gevaren van gestolen sessiecookies

Cookies lijken misschien onschuldig, maar zijn inmiddels een belangrijk hulpmiddel geworden voor hackers om geavanceerde aanvallen uit te voeren en accounts over te nemen zonder extra gegevens te hoeven stelen. Het stelen van sessiecookies kan:
 

• Wachtwoorden en zelfs multifactorauthenticatie omzeilen door een actieve sessie over te nemen
• Lopende sessies kapen
• Het veel moeilijker maken om je accounts opnieuw te beveiligen, omdat alleen je wachtwoord wijzigen vaak niet meer voldoende is

Wat zijn de signalen dat je apparaat mogelijk geïnfecteerd is met infostealers?

Infostealers zijn ontworpen om onopgemerkt te blijven. Daardoor merken veel slachtoffers pas iets wanneer accounts ineens worden gehackt. Toch zijn er verschillende waarschuwingssignalen die erop kunnen wijzen dat je apparaat geïnfecteerd is:

• Onverwachte inlogmeldingen, meldingen over wachtwoordwijzigingen of beveiligingswaarschuwingen.
• Accounts loggen je plotseling uit en je kunt niet meer inloggen.
• Je browser gedraagt zich anders. Er verschijnen extensies die je niet zelf hebt geïnstalleerd, je zoekmachine of homepage verandert, je krijgt vreemde pop-ups of websites sturen je ineens door (dit kan ook wijzen op adware).
• Verdachte activiteit op bank- of cryptoaccounts, zoals ongeautoriseerde transacties, opnamepogingen, nieuwe walletverbindingen of beveiligingsmeldingen.
• Antivirus- of beveiligingssoftware wordt plotseling uitgeschakeld.
• Prestatieproblemen of opvallend veel achtergrondactiviteit op je apparaat.

Maar infostealers – en de cybercriminelen erachter – weten natuurlijk dat mensen op deze signalen letten. Moderne varianten laten soms helemaal geen zichtbare tekenen van infectie zien. In veel gevallen merk je pas dat er iets mis is wanneer een account wordt gehackt of er verdachte transacties plaatsvinden. Daarom is het belangrijk om voorbereid te zijn en snel te handelen.

Hoe bescherm je jezelf tegen infostealers?

1. Download software alleen van betrouwbare bronnen

• Gekraakte software
• Illegale games en apps
• Onofficiële downloadsites
• Willekeurige downloadlinks die online worden gedeeld

2. Wees voorzichtig met links en bijlagen

• Onverwachte e-mailbijlagen
• Berichten om je wachtwoord opnieuw in te stellen
• “Dringende” beveiligingsmeldingen
• Links die via social media worden verstuurd

3. Houd je systeem en software up-to-date

4. Gebruik sterke, unieke wachtwoorden

• Unieke wachtwoorden voor elk account
• Lange en complexe wachtzinnen
• Een betrouwbare password manager om ze veilig op te slaan

5. Zet tweefactorauthenticatie (2FA) aan

6. Bescherm je browsersessies

• Log uit bij accounts die je niet gebruikt
• Verwijder regelmatig cookies
• Controleer actieve sessies bij belangrijke accounts
• Verwijder browserextensies die je niet vertrouwt

7. Gebruik betrouwbare beveiligingssoftware

8. Vermijd onveilige openbare netwerken

Onbeveiligde openbare wifi-netwerken kunnen gebruikers blootstellen aan kwaadaardige activiteiten en onderschepping van internetverkeer. Versleutelde verbindingen en betrouwbare beveiligingstools helpen dit risico te verkleinen.

9. Blijf alert – ook bij bekende merken

Veel infostealer-campagnes doen zich voor als bekende bedrijven, apps, influencers of diensten. Cybercriminelen rekenen erop dat gebruikers hun waakzaamheid verliezen wanneer iets er vertrouwd uitziet.

Controleer daarom altijd extra goed voordat je bestanden downloadt of ergens je gegevens invult.

Wat moet je doen als je geïnfecteerd bent?

Soms helpt zelfs de beste voorbereiding niet en raak je toch geïnfecteerd met een infostealer. Dus wat doe je dan?

Hier zijn een paar praktische stappen om de schade zoveel mogelijk te beperken:

1. Verbreek direct de internetverbinding
2. Voer een volledige malwarescan uit
3. Wijzig je wachtwoorden vanaf een schoon apparaat
4. Log overal uit
5. Trek actieve sessies in
6. Controleer je bank- en cryptoaccounts en neem via officiële kanalen contact op met de betrokken bedrijven als je verdachte activiteit ziet
7. Zet direct tweefactorauthenticatie (2FA) aan

Voorbeelden van infostealers

RedLine Stealer

Een van de meest verspreide infostealers van de afgelopen jaren. RedLine is ontworpen om onder andere het volgende te stelen:

• Opgeslagen browserwachtwoorden
• Cookies
• Autofill-gegevens
• Cryptowallets
• Systeeminformatie

RedLine werd vooral populair omdat het als “malware-as-a-service” werd verkocht. Daardoor konden zelfs cybercriminelen zonder veel technische kennis het eenvoudig gebruiken.

Raccoon Stealer

Raccoon Stealer richtte zich op:

• Bankgegevens
• Browserdata
• Cryptowallets
• E-mailaccounts

De malware werd veel verspreid via phishingcampagnes, nepdownloads en illegale software voordat het tijdelijk verdween en later terugkwam in vernieuwde versies.

Vidar

Vidar is een geavanceerde infostealer die zowel particulieren als bedrijven aanvalt. De malware kan:

• Browsergegevens stelen
• Screenshots maken
• Bestanden verzamelen
• Data van cryptowallets stelen

Vidar werd vaak verspreid via kwaadaardige advertenties en nepsoftware-installaties.

Lumma Stealer

Een nieuwere en snel groeiende infostealer die zich vooral richt op:

• Browsersessies
• Authenticatiecookies
• Cryptowallets
• Inloggegevens

Lumma kreeg veel aandacht omdat het aanvallers helpt actieve sessies over te nemen en daarmee soms zelfs wachtwoorden en tweefactorauthenticatie kan omzeilen.

Agent Tesla

• Toetsaanslagen te registreren
• Wachtwoorden te stelen
• Klembordactiviteit te volgen
• Gevoelige bedrijfsinformatie buit te maken

Nauwelijks zichtbaar, extreem gevaarlijk